تاریخچه گز اصفهان

 از شکوه سفره‌های شاهانه تا اصالت ماندگار در گز منظریه .

قدم زدن در میدان نقش‌جهان در شهر زیبایی اصفهان، تنها تماشای کاشی‌های فیروزه‌ای و معماری خیره‌کننده نیست؛ بلکه تنفس در هوای شهری است که هر گوشه‌اش رازی از تاریخ و هنر را در خود جای داده است. در میان تمام این زیبایی‌های بصری، اصفهان شاهکاری دیگر نیز دارد که نه با چشم، بلکه با حس چشایی درک می‌شود: گز اصفهان. این شیرینی اصیل و بی‌بدیل، تنها یک دسر یا سوغات ساده نیست؛ بلکه تکه‌ای از فرهنگ، تاریخ و تمدن ایران‌زمین است که در طول قرن‌ها به تکامل رسیده است.در این مقاله به تاریخچه گز اصفهان میرویم .

اگر می‌خواهید بدانید تاریخچه گز از کجا آغاز شد، راز طعم جادویی آن در چیست، چگونه به محبوب‌ترین شیرینی دربار پادشاهان تبدیل شد و امروزه چگونه مجموعه‌های اصیلی همچون گز منظریه این میراث گران‌بها را با کیفیتی بی‌نظیر به دست شما می‌رسانند، در این سفر طولانی و شیرین به قلب تاریخ با ما همراه باشید.

 ریشه‌های باستانی؛ پیش از تولد گز چه بر سر سفره‌ها بود؟

برای درک دقیق تاریخچه گز، باید به سال‌ها پیش از شکل‌گیری آن به شکل امروزی سفر کنیم. در روزگاران گذشته، کشاورزان و کارگران اصفهانی برای تامین انرژی روزانه خود در زمین‌های کشاورزی، به یک خوراکی مقوی و شیرین نیاز داشتند. در آن زمان، شیرینی بسیار ساده‌ای به نام «حلوا چوبه» رواج داشت. حلوا چوبه از ترکیب سفیده تخم‌مرغ و شکر به دست می‌آمد و به دلیل بافت سفت و انرژی بالایی که داشت، خوراکی محبوبی میان عامه مردم بود.

اما اصفهان، شهری که مهد هنر و کمال‌گرایی بود، نمی‌توانست به یک حلوای ساده بسنده کند. با رونق گرفتن شهر و تبدیل شدن آن به پایتخت هنری و سیاسی ایران، قنادان و استادکاران اصفهانی تصمیم گرفتند تا شیرینیِ جدیدی خلق کنند که در شأن نام اصفهان و درباریان باشد. آن‌ها به جای شکر معمولی که در حلوا چوبه استفاده می‌شد، به سراغ طبیعت رفتند تا گوهری نایاب را کشف کنند؛ و این‌گونه بود که پای «گزانگبین» به دنیای شیرینی‌پزی باز شد و تاریخچه گز برای همیشه تغییر کرد

   راز بزرگ اصفهان؛ انگبین کوهستان و تولد جادوی گز

شاید مهم‌ترین و شگفت‌انگیزترین بخش تاریخچه گز، ماده اولیه و افسانه‌ای آن یعنی «انگبین» (گزانگبین) باشد. انگبین شکر نیست، بلکه یک شهد کاملاً طبیعی و اعجاب‌انگیز است. در کوهستان‌های سردسیر زاگرس در اطراف اصفهان و چهارمحال و بختیاری، درختچه‌هایی به نام «گون» می‌رویند. در اواخر فصل تابستان، حشره‌ای بسیار کوچک و خاص روی شاخه‌های این درختچه می‌نشیند و از شیره گیاه تغذیه می‌کند. این حشره پس از هضم، شهدی شیرین، سفید و متبلور از خود به جای می‌گذارد که به آن گزانگبین می‌گویند.

برداشت این شهد طبیعی کاری بسیار سخت و طاقت‌فرسا بود. افراد محلی باید در روزهای پایانی تابستان، پیش از طلوع آفتاب و قبل از اینکه گرمای خورشید شهدها را ذوب کند، به کوهستان می‌رفتند. آن‌ها پوست حیوانات را زیر بوته‌های گون پهن می‌کردند و با چوب‌های مخصوصی به نام «کَم» به شاخه‌ها ضربه می‌زدند تا دانه‌های سفید انگبین روی پوست بریزد. ترکیب این شهد گران‌بها، طبیعی و شفابخش با سفیده تخم‌مرغ، گلاب ناب ایرانی و مغزهای تازه، همان چیزی بود که اولین گز تاریخ را شکل داد. در واقع کلمه «گز» نیز از نام همین شهد (گزنگبین) وام گرفته شده است.

 عصر صفویه؛ شکوه پادشاهان و آغاز درخشش جهانی گز

اگر بخواهیم دوران طلایی تاریخچه گز را نام ببریم، بی‌شک باید به عصر صفویه و پادشاهی شاه عباس کبیر اشاره کنیم. زمانی که شاه عباس اصفهان را به عنوان پایتخت خود برگزید، این شهر به «نصف جهان» شهرت یافت و به مرکز تجارت جهانی و دیپلماسی تبدیل شد. پادشاه صفوی که به شدت به شکوه دربار و پذیرایی‌های مجلل اهمیت می‌داد، دستور داد تا بهترین و خاص‌ترین خوراکی‌ها برای مهمانان داخلی و خارجی فراهم شود.

در همین دوران بود که گز اصفهان به اوج شکوفایی خود رسید. استادکاران قناد اصفهانی با ترکیب مقادیر فراوانی از مغز پسته و بادام با خمیر گز، آن را به یک شاهکار سلطنتی تبدیل کردند. در کاخ‌های عالی‌قاپو و چهل‌ستون، هنگام برگزاری جشن‌های نوروز و یا پذیرایی از سفرای اروپایی و تجار  جاده ابریشم، گز در ظرف‌های طلا و نقره به عنوان نمادی از ثروت، هنر و ذائقه بی‌نظیر ایرانی سرو می‌شد. آوازه طعم این شیرینی بهشتی خیلی زود توسط جهانگردان و سفرا به گوش پادشاهان سراسر جهان رسید.

برای خرید محصولات گز منظریه رویی ان کلیک کنید .